Okeandagi hayot zonalari

Source: https://php.radford.edu/~swoodwar/biomes/?page_id=408

Dr. Susan L. Woodward

I. Gorizontal zonalar (quruqlikdan dengizgacha cho’zilgan zonalar).

A. Sohil zona: dengiz sathini har kunning bir qismiga ta’sir qiladigan mintaqa. Yashash joylari navbatma-navbat sho’r suv ostida qoladi va bir necha soat davomida botqoqlanadi va keyin havoga ta’sir qiladi va soatlab quritiladi. Dengiz qirg’og’iyaqin qirg’oq va oraliq zonalar deb ham ataladi.

B. Pelagik zona: qirg’oq mintaqasining past to’lqin belgisining dengiz qismida joylashgan bo’lib, u erda okeanning keng suvlari mavjud. Ikki bo’linma tan olindi:

a. Neretik zona: kontinental shelf ustidagi suv. Antarktida bundan mustasno, bu suvlar odatda 600 fut chuqurlikka cho’ziladi Quyosh nurlari butun suv ustuniga kirib boradi.

b. Okean zona: kontinental shelfning chetidan, kontinental qiyalik va okean tubi bo’ylab cho’zilgan dengiz mintaqasi. Bu zulmat va ulkan bosim bilan tavsiflanadi. Bu erda vertikal hayot zonalari muhim ahamiyatga ega.

II. Okean zonasining vertikal hayot zonalari.

A. Neustik zona: suv yuzasida sirt tarangligi natijasida hosil bo’lgan yupqa plyonka yoki “teri”

B. Eyfotik zona: Fotosintez uchun suv ustunining tepa qismi yorug’likka qadar. Eyfotik zonaning tubi suvning tiniqligiga qarab dengiz sathidan 500 fut pastda joylashgan. Epipelagik zona deb ham ataladi.

C. Afotik zona: eyfotik zona ostidagi suv ustunining qolgan qismi. Oziq-ovqat zanjirlari odatda detrit yoki tirik suv o’tlari va bakteriyalar yuqoridan cho’kishdan boshlanadi. Ushbu mintaqa chuqurlik bo’yicha quyidagicha bo’linadi:

Mesopelagik zona: dengiz sathidan 500 dan 3280 futgacha.

Batifelagiya zona: dengiz sathidan 3280 dan 13000 fut

Abyssopelagik zona: dengiz sathidan 13000 dan 20000 futgacha

Hadal zona: dengiz sathidan 20000 dan 35000 futgacha.

III. Bentik zona

Ushbu zona dengiz tubining barcha yashash joylarini, qirg’oq bo’yi, kontinental shelf yoki chuqur dengiz muhitida joylashgan. Organizmlar pastki material ichida yoki uning yuzasida yashashi mumkin.

Creative Commons License

S. L. Woodward tomonidan yozilgan “Dunyo biomlari” ning litsenziyasi a Creative Commons Attribution-NonCommercial 3.0 Unported License.